Trung Tâm Điều Hành
Hệ Thống Điện Mặt Trời Việt Nam

Nhìn vào ứng dụng theo dõi pin lưu trữ, bạn sẽ thấy một loạt viết tắt: SoC, SoH, DoD. Chúng trông giống nhau nhưng nói về ba điều hoàn toàn khác. Hiểu nhầm giữa chúng có thể khiến bạn lo lắng vô cớ hoặc bỏ qua dấu hiệu pin đang xuống cấp. Bài viết này giúp bạn phân biệt rõ ba thông số nền tảng nhất của pin lưu trữ.

SoC: mức sạc còn lại

SoC là State of Charge, tức mức sạc hiện tại của pin, biểu thị bằng phần trăm.

Cách dễ hiểu nhất là ví SoC với vạch xăng trên ô tô. 100% nghĩa là pin đang đầy, 0% nghĩa là đã dùng hết phần năng lượng khả dụng. Đây là con số bạn nhìn nhiều nhất hằng ngày để biết còn bao nhiêu điện dự trữ.

SoC thay đổi liên tục theo việc sạc và xả. Buổi trưa nắng, pin nạp từ tấm quang điện nên SoC tăng; buổi tối dùng điện, SoC giảm dần. Theo dõi SoC giúp bạn biết khi nào nên tiết kiệm và khi nào dùng thoải mái.

SoH: sức khỏe của pin

SoH là State of Health, phản ánh sức khỏe tổng thể của pin so với lúc mới.

Nếu SoC là "hôm nay còn bao nhiêu điện", thì SoH là "so với ngày đầu, pin còn khỏe bao nhiêu". SoH thường tính bằng dung lượng thực tế hiện tại chia cho dung lượng ban đầu. Một bộ pin SoH 90% nghĩa là nó chỉ còn chứa được khoảng 90% so với khi mới mua.

Khác với SoC dao động mỗi ngày, SoH giảm rất chậm theo thời gian và số chu kỳ. Đây là chỉ số dài hạn cho biết pin đang già đi thế nào, và là căn cứ quan trọng khi đối chiếu với cam kết bảo hành.

DoD: độ sâu xả

DoD là Depth of Discharge, tức độ sâu xả trong một lần sử dụng.

DoD và SoC liên quan chặt chẽ: nếu bạn xả pin từ 100% xuống 20%, thì DoD của lần đó là 80%. Nói cách khác, DoD cho biết bạn đã rút ra bao nhiêu phần dung lượng trước khi sạc lại.

Thông số này quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới tuổi thọ. Xả càng sâu, mỗi chu kỳ càng làm pin hao mòn nhiều hơn. Nhiều hệ thống cố tình giữ một phần dự phòng, không cho xả cạn 100%, chính là để bảo vệ pin và kéo dài số chu kỳ.

BMS ước lượng SoC như thế nào?

SoC không đo được trực tiếp mà phải ước lượng, và đây là công việc của BMS.

BMS thường kết hợp hai phương pháp. Thứ nhất là đo điện áp, vì điện áp cell tương quan với mức sạc, tuy quan hệ này không tuyến tính và phẳng ở giữa dải với pin LFP. Thứ hai là coulomb counting, tức cộng dồn lượng dòng điện vào và ra để tính năng lượng còn lại.

Vì mỗi phương pháp có sai số, BMS tốt sẽ hiệu chỉnh SoC định kỳ, thường khi pin sạc đầy hoặc xả tới đáy, để đưa ước lượng về đúng. Đó là lý do đôi khi bạn thấy SoC "nhảy" một chút sau khi pin đầy hoàn toàn.

SoH giảm dần theo thời gian

SoH đi xuống là điều tự nhiên và không thể tránh, nhưng tốc độ thì phụ thuộc cách dùng.

Hai yếu tố tác động mạnh nhất là nhiệt độ cao và thói quen xả sâu liên tục. Cả hai đẩy nhanh các phản ứng phụ bên trong cell, làm dung lượng khả dụng hao hụt dần. Ngược lại, giữ pin ở nơi thoáng mát và tránh xả cạn thường xuyên sẽ giúp SoH giảm chậm hơn.

Về mặt thực tế, ba thông số này bổ trợ cho nhau: SoC cho quyết định hằng ngày, DoD cho thói quen sử dụng, còn SoH cho bức tranh dài hạn. Theo dõi cả ba, thay vì chỉ nhìn phần trăm pin, mới giúp bạn hiểu đúng tình trạng khoản đầu tư.

Lời khuyên từ AutoSPC: hãy chọn hệ thống có ứng dụng hiển thị đủ SoC và SoH minh bạch. Khi bạn nhìn thấy SoH bắt đầu chạm ngưỡng bảo hành, đó là lúc chủ động lên kế hoạch, thay vì chờ đến khi pin đột ngột không còn đủ dùng.

Bài liên quan

• Công nghệ half-cell và diode bypass trên tấm pin là gì?
• Sạc cân bằng cell pin lưu trữ là gì và vì sao quyết định tuổi thọ hệ điện mặt trời?
• Điện mặt trời hoạt động thế nào? Từ tấm pin đến ổ cắm

Nội dung mang tính tham khảo kỹ thuật, không thay thế văn bản pháp luật hay tư vấn thiết kế cho công trình cụ thể. Số liệu có ngày cập nhật ở đầu bài; khi chính sách hoặc giá thay đổi, AutoSPC sẽ cập nhật.