Trung Tâm Điều Hành
Hệ Thống Điện Mặt Trời Việt Nam

Để tăng dung lượng lưu trữ, nhiều hệ điện mặt trời ghép song song nhiều khối pin (pack) với nhau. Về nguyên tắc, các pack sẽ cùng nhau gánh tải. Nhưng nếu chúng không thực sự "giống nhau", hệ sẽ xuất hiện hai vấn đề âm thầm nhưng nguy hiểm: dòng tuần hoàn giữa các pack và chia dòng không đều. Cả hai đều làm pin lão hóa lệch, phát nhiệt và rút ngắn tuổi thọ cả hệ. Hiểu cơ chế này giúp bạn ghép pin đúng cách ngay từ đầu.

Dòng tuần hoàn là gì

Khi hai pack mắc song song có điện áp chênh lệch nhau, sẽ có dòng chạy từ pack điện áp cao sang pack điện áp thấp — ngay cả khi hệ không sạc cũng không xả ra tải. Đây gọi là dòng tuần hoàn (circulating current). Pack cao đang "xả ngầm" vào pack thấp, gây:

• Lãng phí năng lượng dưới dạng nhiệt tỏa trên nội trở và dây nối.
• Phát nhiệt cục bộ tại các pack và mối nối.
• Sạc–xả không mong muốn làm cả hai pack hao mòn vô ích.

Chênh lệch điện áp càng lớn, nội trở giữa hai pack càng nhỏ thì dòng tuần hoàn càng mạnh.

Vì sao chia dòng không đều

Ngay cả khi điện áp đã cân bằng, các pack vẫn có thể không gánh dòng bằng nhau nếu nội trở khác nhau. Dòng điện luôn "ưu tiên" đi qua đường có điện trở thấp hơn. Pack nào có nội trở nhỏ hơn — do mới hơn, mát hơn, hay dây nối ngắn hơn — sẽ nhận dòng lớn hơn khi sạc và nhả dòng lớn hơn khi xả.

Hệ quả là một vòng lặp có hại: pack chịu dòng lớn hơn sẽ nóng hơn và lão hóa nhanh hơn, nội trở của nó thay đổi, làm phân bố dòng càng lệch. Theo thời gian, các pack "già" không đều nhau, kéo tụt hiệu năng và độ an toàn của cả hệ.

Các yếu tố gây lệch

Những nguyên nhân thường gặp khiến các pack không đồng đều:

• Pack khác tuổi, khác lô, khác dung lượng ghép chung, dẫn tới chênh lệch điện áp và nội trở ngay từ đầu.
• Chiều dài dây nối từ mỗi pack về thanh cái không bằng nhau, tạo điện trở nhánh khác nhau.
• Nhiệt độ không đồng đều giữa các vị trí đặt pack.
• Mối nối lỏng hoặc oxy hóa ở một nhánh làm điện trở nhánh đó tăng bất thường.

Cách phòng tránh

Có thể kiểm soát tốt vấn đề này bằng thiết kế và lắp đặt đúng nguyên tắc:

Ghép các pack tương đồng (matched packs). Ưu tiên pack cùng dòng, cùng dung lượng, cùng lô và tuổi đời tương đương. Trước khi ghép song song, cần cân bằng điện áp các pack về gần nhau để tránh dòng tuần hoàn ban đầu.

Đi dây đối xứng. Bố trí dây nối sao cho điện trở từ mỗi pack đến điểm gom là như nhau (ví dụ kiểu đấu nối cân bằng), giúp dòng chia đều hơn.

Cầu chì/bảo vệ cho từng nhánh (per-branch fusing). Mỗi pack nên có cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ riêng để cô lập một pack khi có sự cố, ngăn dòng lớn đổ dồn giữa các pack và hạn chế nguy cơ lan sự cố.

Dựa vào BMS và hệ quản lý phù hợp. Nhiều hệ dùng BMS cấp cao hơn hoặc bộ điều khiển song song để giám sát và điều phối các pack, phát hiện sớm chênh lệch bất thường.

Kiểm tra định kỳ mối nối và nhiệt độ. Siết lại đầu cực, phát hiện điểm nóng và chênh lệch dòng giữa các nhánh.

Lưu ý an toàn: việc ghép song song, tính toán dây và lắp cầu chì nhánh cần được kỹ thuật viên có chuyên môn thực hiện. Nếu phát hiện một pack nóng hơn hẳn, sụt áp nhanh hay có mùi lạ, hãy ngừng vận hành và gọi kỹ thuật viên — tuyệt đối không tự đấu nối lại các pack đang chênh lệch điện áp lớn, vì dòng tuần hoàn tức thời có thể rất mạnh và gây phát nhiệt, hồ quang.

Lời khuyên từ AutoSPC

Ghép song song đúng cách là yếu tố quyết định tuổi thọ và độ an toàn của hệ lưu trữ mở rộng. Tại AutoSPC, chúng tôi luôn tư vấn dùng pack tương đồng, đi dây đối xứng và bảo vệ từng nhánh ngay từ khâu thiết kế, thay vì chắp vá pack lệch nhau.

Điều cần nhớ: hãy ghép các pack cùng loại và cân bằng điện áp trước khi đấu song song, đi dây đối xứng và bảo vệ mỗi nhánh — đó là cách hiệu quả nhất để tránh dòng tuần hoàn, chia dòng không đều và những điểm nóng nguy hiểm về sau.

Bài liên quan

• "Tấm pin bị điểm nóng (hotspot): nguyên nhân và cách nhận biết"
• "Inverter quá nhiệt và hiện tượng giảm công suất (derating)"
• Pin lưu trữ nóng bất thường: nguyên nhân và xử lý an toàn

Nội dung mang tính tham khảo kỹ thuật, không thay thế văn bản pháp luật hay tư vấn thiết kế cho công trình cụ thể. Số liệu có ngày cập nhật ở đầu bài; khi chính sách hoặc giá thay đổi, AutoSPC sẽ cập nhật.